Makaleler

Güncel Makaleler

DOLANDIRICILIK SUÇU ( TCK 157 – 158 )

Dolandırıcılık suçu günlük hayatımızda bir çok defa karşılaşabileceğimiz suç türlerinden olup her daim dikkatli olunması gereken suç tiplerindendir. Nitekim çoğu zaman yabancı numaralardan aranılarak kişisel bilgilerin bir şekilde öğrenilmesi, araç alım satımlarında, internet üzeri alışverişlerde ve diğer sayamadığımız birçok hallerde dolandırıcılık durumları günden güne artmaktadır. İşte bu  yazımızda dolandırıcılık suçunun yargıtay kararları ışığında değerlendirilmesi yapılarak, siz okuyucularımızın bilgilendirilmesi amaçlanmıştır.

DOLANDIRICILIK SUÇU NEDİR?

Dolandırıcılık suçuhileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp, onun veya başkasının zararına olarak, kendisine veya başkasına bir yarar sağlanan suç türüne denmektedir. Dolandırıcılık suçu için hileli davranış söz konusu olması gerekmektedir.

Ayrıca dolandırıcılık suçunda haksız bir çıkar sağlanmış olması gerekmektedir. Dolandırıcılık suçunun teşebbüs aşamasında kalması için, hazırlık hareketlerinin bitmesi ve haksız çıkar elde etmeye yönelik icra hareketlerinin başlaması gerekmektedir.

Dolandırıcılık suçu şikayete bağlı suçlardan değildir. Bu sebeple savcı tarafından öğrenilmiş olması veya suçunihbar edilmesi halinde resen soruşturmaya başlanması gerekmektedir. Şikayet süresi yoktur. Fakat dava zamanaşımı süresi olarak sekiz yıllık zamanaşımı süresi vardır.

Basit dolandırıcılık suçu (TCK 157) uzlaştırmaya tabi suçlardan olup uzlaştırma işlemi soruşturma veya kovuşturma aşamasında mutlaka yapılması gerekmektedir.

DOLANDIRICILIK SUÇUNUN ŞARTLARI NELERDİR?

  • Dolandırıcılık suçunda hileli hareketler esastır. Söz konusu hileli hareketler sanık tarafından işlenmesi gerekmekte olup mağdurun aldatılması sanığın hareketlerinden kaynaklı olmalıdır
  • Hileli hareketler mağduru aldatacak tarzda olmalıdır
  • Hileli hareketler sonucu mutlaka zarar, haksız bir fayda sağlanmış olmalı ve zararın hileli hareketler ile illiyet bağı kurulmuş olmalıdır.

NİTELİKLİ DOLANDIRICILIK SUÇUNUN UNSURLARI VE ŞARTLARI

Nitelikli Dolandırıcılık Suçu TCK m.158’de düzenlenmiş olup bunlar;

  1. a) Dinî inanç ve duyguların istismar edilmesi suretiyle,
  2. b) Kişinin içinde bulunduğu tehlikeli durum veya zor şartlardan yararlanmak suretiyle,
  3. c) Kişinin algılama yeteneğinin zayıflığından yararlanmak suretiyle,
  4. d) Kamu kurum ve kuruluşlarının, kamu meslek kuruluşlarının, siyasi parti, vakıf veya dernek tüzel kişiliklerinin araç olarak kullanılması suretiyle,
  5. e) Kamu kurum ve kuruluşlarının zararına olarak,
  6. f) Bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle,
  7. g) Basın ve yayın araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlanmak suretiyle,
  8. h) Tacir veya şirket yöneticisi olan ya da şirket adına hareket eden kişilerin ticari faaliyetleri sırasında; kooperatif yöneticilerinin kooperatifin faaliyeti kapsamında,
  9. i) Serbest meslek sahibi kişiler tarafından, mesleklerinden dolayı kendilerine duyulan güvenin kötüye kullanılması suretiyle,
  10. j) Banka veya diğer kredi kurumlarınca tahsis edilmemesi gereken bir kredinin açılmasını sağlamak maksadıyla,
  11. k) Sigorta bedelini almak maksadıyla,
  12. l) Kişinin, kendisini kamu görevlisi veya banka, sigorta ya da kredi kurumlarının çalışanı olarak tanıtması veya bu kurum ve kuruluşlarla ilişkili olduğunu söylemesi suretiyle işlenebilen suçlardır.

İşlenmesi halinde, üç yıldan on yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezasına hükmolunur. Ancak, (e), (f), (j), (k) ve (l) bentlerinde sayılan hâllerde hapis cezasının alt sınırı dört yıldan, adli para cezasının miktarı suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz.

Kamu görevlileriyle ilişkisinin olduğundan, onlar nezdinde hatırı sayıldığından bahisle ve belli bir işin gördürüleceği vaadiyle aldatarak, başkasından menfaat temin eden kişi, yukarıdaki fıkra hükmüne göre cezalandırılır.

Bu madde ile 157. maddede yer alan suçların, üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında; suç işlemek için teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde verilecek ceza bir kat artırılır.

            Nitelikli Dolandırıcılık Suçlarının Daha İyi Anlaşılabilmesi Açısından Yargıtay Işığında Örnek Kararlar;

 

a)Dinî inanç ve duyguların istismar edilmesi suretiyle – 15. Ceza Dairesi 2017/3892 E. , 2019/1990 K.

‘’…Sanık ve yanında kimlik bilgileri tespit edilemeyen bir bayanın birlikte katılanın evine geldikleri, sanığın evin giriş kapısında bulunan balkon kısmına oturarak dua okumaya başladığı ve katılana hitaben “kardeşin tekrar hastalanacak” demesi üzerine katılanın durumdan korktuğu, sanığın “altınları besmelesiz koymuşsun getir okuyayım” diyerek katılandan altınları getirmesini istediği, bunun üzerine katılanın içeriden beş adet bilezik, üç adet yüzük, bir çift küpe ve bir adet saati getirerek sanığa verdi ği, sanığın balkonda bulunan katılanın babasına ait olduğunu belirtilen gömleği eline alarak altınları içerisine iyice sararak tekrar dua okumaya başladığı ve bittikten sonra şikayetçiye “al bunu içeriye koy” diyerek gömleği katılana verdiği, katılanın da gömleği alarak içeriye koyduğu, daha sonra sanığın artık gideceklerini söyleyerek ikametten ayrıldıkları esnada katılanın kardeşinin durumdan şüphelenerek altınların olduğugömleğin içerisine baktığı ve altınların yerinde olmadığını fark ettikleri ancak sanığın olay yerinden ayrılmışolduğu, bu suretle sanığın nitelikli dolandırıcılık suçunu işlediğinin iddia edildiği olayda, hileli davranışlarla aldatma sonucunda katılan zararına gerçekleşen eylemlerin dolandırıcılık suçunu oluşturacağının kabulü gerektiği, aldatma aracı olarak kullanılan ” dua okuma” hususunun dini inanç ve duygulara ilişkinolduğu, katılanın dini inanç ve duygularının istismar edilerek irade özgürlüğünün baskı altına alınması suretiyle sanığa altınları getirmesinde etkili olduğuanlaşıldığından, sanığın sabit kabul edilen eyleminin dinî inanç ve duyguların istismar edilmesi suretiyle nitelikli dolandırıcılık suçunu oluşturduğuanlaşılmakla…’’

 

  1. Kişinin algılama yeteneğinin zayıflığından yararlanmak suretiyle – Ceza Dairesi 2017/6545 E. , 2019/9389 K.

 

            ‘’Sanığın, %60 oranında zihinsel engelli olan katılanın kahvehanede oturduğu sırada yanına gelip kendisinin Söke Nüfus Müdürlüğü’nde memur olduğunuöğrenmesi üzerine, katılandaki algılama yeteneğininzayıflığından faydalanmak suretiyle kredi çekmek istediğini, ancak kredi çekemediğini söyleyerek katılanı kredi çekme konusunda ikna ettiği ve birlikte bankaya gittikleri, akabinde katılan adına kredi çekmek istediklerini ilgili banka görevlisine söylemeleri üzerine, katılanın maaş bordrosunun istendiği, katılan ile sanığın, maaş bordrosunu almak üzere Söke Nüfus Müdürlüğü’ne gittikleri sırada, durumdan şüphelenen banka görevlisinin katılanın çalıştığı kurumu arayıp olayı bildirmesi neticesinde sanığınyakalandığı, bu suretle sanığın nitelikli dolandırıcılığateşebbüs suçunu işlediğinin iddia edildiği olayda; sanık savunması, katılan ve tanık beyanları, Adli Tıp raporu, sağlık kurulu raporu, ilgili bankalardan gelen cevabi yazılar, vasi tayini kararı, kolluk tutanakları ve tüm dosya kapsamına göre; atılı suçun sanık tarafından işlendiği sabit olmakla, bu gerekçelere dayanan mahkemenin kabulünde bir isabetsizlik görülmemiştir.’’

  1. Kamu kurum ve kuruluşlarının, kamu meslek kuruluşlarının, siyasi parti, vakıf veya dernek tüzel kişiliklerinin araç olarak kullanılması suretiyle – Ceza Dairesi 2017/14030 E. , 2020/2952 K.

‘’Sanığın, olay tarihinde müşteki…’ın sahibi olduğu oto kiralama dükkanına giderek, kendisini “…” olarak tanıttığı, daha sonra dosyada sureti mevcut olan üzerinde kendi fotoğrafıyapıştırılmışmüşteki …’in kimlik bilgilerine göre düzenlenerek oluşturulmuş sahte nüfus cüzdanı, sürücü belgesi ve su faturasını ibraz ederek, 05/02/2012 tarihinde … plakalı sayılı aracı 3 aylığınakiraladığı ve müşteki … adıyla sözleşmeye imza atarak aracı teslim aldığı, daha sonra müşteki …’ın abisi olan tanık …’u arayarak aracın …’da bağlanıp otoparka çekildiği, bunun için araç ruhsat sahibinin kimlik fotokopisinin lazım olduğunusöylediği, bunun üzerine tanığınmüşteki …’ın kimlik suretini sanığafax yolu ile gönderdiği, sanığın bu kez yine üzerinde kendi fotoğrafıyapıştırılıpmüşteki …’ın kimlik bilgilerini içerir sahte nüfus cüzdanı düzenledikten sonra kiraladığı suça konu aracı… Noterliği’nde 14/02/2012 tarihinde araç satışsözleşmesi ile katılan …’e 23.000.TL karşılığındasattığı, bu surette sanığınmüşteki …’a yönelik eylemi nedeniyle dolandırıcılık, katılan …’e yönelik eylemi nedeniyle nitelikli dolandırıcılık ve resmi belgede sahtecilik suçlarını işlediği iddia olunan somut olayda, sanığın üzerine atılı nitelikli dolandırıcılık ve resmi belgede sahtecilik suçlarını işlediğine yönelik mahkeme kabulünde bir isabetsizlik görülmemiştir.’’

  1. Kamu kurum ve kuruluşlarının zararına olarak – Ceza Dairesi 2017/13984 E. , 2020/2785 K.

‘’Sanığın … Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi’nin sahibi olduğu, kuruma kayıtlı öğrencilerin derse gelmedikleri halde öğrencilere ders verilmiş gibi bireysel fatura düzenleyerek, gerçeği yansıtmayan bu faturalar ile … Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi adına devletten 4045,44 TL haksız ve fazladan kazanç elde ettiği, böylece sanığın nitelikli dolandırıcılık ve özel belgede sahtecilik suçlarını işlediğinin iddia edildiği somut olayda; sanık savunması, bilirkişi raporu, denetmen raporu ve tüm dosya kapsamından, sanığın üzerine atılı suçları işlediğinin sabit olduğu gerekçesine dayanan mahkemenin kabul ve uygulamasında isabetsizlik görülmemiştir.’’

  1. Bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle – Ceza Dairesi 2019/9571 E. , 2020/2970 K.

‘’Sanığın internet üzerinden fiyatını 800 TL olarak belirlediği satılık cep telefonu ilanı vermesi üzerine, ilanı gören katılanın sanık ile irtibata geçerek söz konusu telefonu siparişettiği, sanığın cep telefonu göndereceği konusunda katılan ile anlaştığı, akabinde katılan tarafından sanığın adına kayıtlı posta çeki hesabına 800 TL tutarındaki telefon bedeli yatırılmasına rağmen, sanığın, cep telefonu göndermediği gibi aldığı bedeli de katılana iade etmeyip haksız yarar sağladığı, bu suretle nitelikli dolandırıcılık suçunu işlediğinin iddia edildiği olayda; sanığın tevil yollu ikrar içeren savunması, katılan beyanı, ilgili PTT Müdürlüğü ve gsmşirketinden gelen cevabi yazılar ve ekleri, cd inceleme tutanağı, hesap bildirim cetvel dökümü ve tüm dosya kapsamına göre; atılı suçun sanık tarafından işlendiği sabit olmakla, bu gerekçelere dayanan mahkemenin kabul ve uygulamasında bir isabetsizlik görülmemiştir.’’

  1. Basın ve yayın araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlanmak suretiyle – Ceza Dairesi 2017/9018 E. , 2020/2833 K.

‘’Sanıkların gazeteye yurt dışınaişçi götüreceklerine dair ilan verdikleri ve katılanlar ve müştekilerdençeşitli miktarlarda para aldıkları ayrıca katılanlar …, … ve …’dan banka kartlarını göndermelerini isteyip diğer katılanlar ve müştekilere paraları bu hesaplara göndertip ellerinde bulunan katılanlara ait banka kartlarıyla da paraları çektikleri bu suretle nitelikli dolandırıcılık ve banka veya kredi kartının kötüye kullanılması suçlarını işlediklerinin iddia edildiği olayda; sanıkların savunması, müşteki ve katılan beyanları ve dosya kapsamından sanık … ve …’in üzerilerine atılı suçları işlediğineilişkin mahkemece verilen mahkumiyet hükümlerinde isabetsizlik görülmemiştir.’’

  1. Tacir veya şirket yöneticisi olan ya da şirket adına hareket eden kişilerin ticari faaliyetleri sırasında; kooperatif yöneticilerinin kooperatifin faaliyeti kapsamında –Ceza Genel Kurulu 2015/1172 E. , 2019/600 K.

“…Sanıklar … ve …’ün, S.S. Bağıvar Beldesi Karpuzlu Mah. Tarımsal Kalkınma Koop. yönetim kurulu başkanı oldukları ve müşterek imzayla kooperatifi temsil ve idareye yetkili oldukları, kooperatifin icra ettiği faaliyetler çerçevesinde sanıkların ortaklar sözleşmesi ile katılanların bilgi ve rızası olmaksızın imzalarını taklit etmek sureti ile katılanlar adına tarım il müdürlüğünden kredi çekerek haksız menfaat temin ettikleri anlaşıldığından nitelikli dolandırıcılık suçunun oluştuğuna yönelik kabulde bir isabetsizlik görülmemiştir.’’

  1. Serbest meslek sahibi kişiler tarafından, mesleklerinden dolayı kendilerine duyulan güvenin kötüye kullanılması suretiyle – Ceza Dairesi 2019/14214 E. , 2020/201 K.

‘’Sanığın, sanık … ile birlikte …Otomotiv isimli işyerinde araç alım satımı yaptıkları, aracını satmak için ilan veren katılanı arayıp aracın alımı konusunda anlaştıktan sonra temyiz dışı sanıklar … ve …’ın parayı bankadan çekmeye gittikleri,sanık ve …’da katılanla araç alımı için notere gidip aracı … adına aldıktan sonra gelen temyiz dışı sanıklar … ve …’ın parayı çekemediklerini söyleyip katılana senet verdikleri ancak senedi ödemedikleri ve aracı hemen başkasına sattıkları iddia edilen olayda; 5237 sayılı TCK’nın 158/1-i bendinde, serbest meslek sahibi kişiler tarafından mesleklerinden dolayı kendilerine duyulan güvenin kötüye kullanılması suretiyle işlenmesi, halinin nitelikli dolandırıcılık hali olarak kabul edildiği, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 65/2 maddesinde, “serbest meslek faaliyeti sermayeden ziyade şahsi mesaiye ilmi veya meslek bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmayan işlerinişverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılmasıdır” şeklindetanımlandığı, aynı Kanun’un 66. maddesi ise “serbest meslek faaliyetini mutat meslek halinde ifa edenler serbest meslek erbabıdır” denildiği, aynı yasanın 37. maddesinin 4. bendinde ise gayrimenkullerin alım, satım ve inşaişleriyleuğraşanların bu işlerindendoğan kazançlarının bu kanunun uygulanmasında ticari kazanç sayılacağıbelirtildiği, yasada kendi nam ve hesabına mesleğingerektirdiği etik kurallara uygun olarak çalışması gereken kişilerin toplumda kendilerine duyulan güveni kötüye kullanmak suretiyle dolandırıcılık suçunu işlemeleri hali nitelikli dolandırıcılık olarak düzenlenmiş ise de, bu bendin uygulanabilmesi için failin serbest meslek mensubu olması ve dolandırıcılık suçunu da mesleğigereği kendisine duyulan güveni kötüye kullanmak suretiyle işlemesigerektiği, somut olayda galerici olduğu belirtilen sanığın bu görevinin serbest meslek olarak nitelendirilemeyeceği, bu nedenle sanığın eyleminin TCK’nın 157. maddesinde düzenlenen uzlaşmaya tabi basit dolandırıcılık suçunu oluşturacağı gözetilmeden suç vasfında yanılgıya düşülerek yazılı şekilde hüküm kurulması suretiyle sanığa fazla ceza tayini…’’

  1. Banka veya diğer kredi kurumlarınca tahsis edilmemesi gereken bir kredinin açılmasını sağlamak maksadıyla – Ceza Dairesi 2017/13174 E. , 2020/2471 K.

‘’Sanık …’ın sahte kefiller bularak, gerçeğe aykırı belgeler düzenlettirerek diğer sanık … ve temyiz dışı sanık … ile birlikte… … aracılığıyla, … Bankası’ndan tahsis edilmemesi gereken kredileri çektikleri ve bu şekilde üzerlerine atılı resmi belgede sahtecilik ile banka veya diğer kredi kurumlarınca tahsis edilmemesi gereken bir kredinin açılmasını sağlamak maksadıyla dolandırıcılık suçlarını işledikleri kabul olunan somut olayda…’’

  1. Sigorta bedelini almak maksadıyla – Ceza Dairesi 2017/13866 E. , 2020/1289 K.

‘’Sanık …’in kaporta ve motor ustası olduğu, çıkma parça işi yapan hakkında beraat kararı verilip kesinleşen sanık …’in yanında çalıştığı, sanık …’in ise …’in arkadaşıolduğu, sanık …’in 15/05/2005 tarihinde suça konu … plaka sayılı Ford Focus marka aracı satın aldığı ve trafikte adına kaydettirdiği, daha sonra bu aracı parçalayarak sattığı, diğer sanık … ile birlikte hareket ederek sigortadan bedelini alabilmek için çalınmadığı halde sanık …’in zilyetliğinde iken çalınmış gibi sanık … tarafından 01/1 2/2005 tarihinde Şişli Polis Merkezine çalıntı ihbarında bulunulduğu, sanık … tarafından da aracın sigortacısı olan katılan …Ş.’ye aracın çalındığından bahisle sigorta bedelinin ödenmesi için başvurudabulunulduğu, sigorta şirketi tarafından 21/02/2006 tarihinde sanık … hesabına 33.000 TL yatırıldığı, bu suretle sanıkların atılı suçları işlediği iddia edilen olayda, atılı suçun sanıklar tarafından işlendiği gerekçesiyle verilen mahkumiyet hükümlerinde bir isabetsizlik bulunmamıştır.’’

DOLANDIRICILIK SUÇUNDA DAHA AZ CEZAYI GEREKTİREN HAL NEDİR?

Dolandırıcılığın, bir hukuki ilişkiye dayanan alacağı tahsil amacıyla işlenmesi halinde, şikayet üzerine, altı aydan bir yıla kadar hapis veya adlî para cezasına hükmolunur.

Leave a Reply

×

Merhaba!

Sormak istediğiniz bir konu varsa aşağıdan müsait olan avukatımızın üstüne tıklayarak iletişime geçebilirsiniz.

× Nasıl yardımcı olabiliriz?